30.03.2020 Tarihinden Önce ve Sonra İşlenen Suçlarda Denetimli Serbestlik ve Koşullu Salıverilme (2025 Güncel)
Ceza infaz hukuku, son yıllarda sık sık değişen ve gelişen bir alan haline gelmiştir. Özellikle 30 Mart 2020 tarihinde yürürlüğe giren infaz düzenlemeleri ve 2025 Haziran ayında çıkan 10. Yargı Paketi, infaz sürelerini ve denetimli serbestlik şartlarını önemli ölçüde değiştirmiştir. Bu yazımızda, suçun işlenme tarihine göre hangi hükümlerin uygulandığı, kimlerin ne kadar süre cezaevinde kalacağı, kimlerin denetimli serbestlikten yararlanabileceği gibi konuları detaylıca ele alıyoruz.
1. 30.03.2020 Tarihinden Önce İşlenen Suçlar – Geçici 6. Madde Uygulaması
Ceza İnfaz Kanunu’nun Geçici 6. maddesi, sadece 30 Mart 2020 tarihinden önce işlenen suçlar için geçerlidir. Bu maddeyle hükümlülere, belli şartlar dahilinde daha avantajlı infaz ve tahliye imkânları sunulmuştur.
Bu düzenlemeye göre:
Denetimli serbestlik süresi 3 yıl olarak uygulanmaktadır.
Hükümlü, aldığı hapis cezasının yarısını (1/2) cezaevinde infaz ettiğinde, koşullu salıverilmeden yararlanabilmektedir.
Bu durumda, 10 yıl hapis cezası alan bir hükümlü, yalnızca 2 yıl cezaevinde kalarak tahliye olabilmektedir. Şöyle ki:
10 yıl cezanın yarısı → 5 yıl
Bu 5 yılın 3 yılı denetimli serbestlik → Geriye kalan 2 yıl cezaevinde kalma süresi.
Ancak her suç bu düzenlemeden faydalanamamaktadır. Aşağıdaki suçları işleyen kişiler, Geçici 6. madde kapsamındaki infaz kolaylıklarından yararlanamaz:
Kasten öldürme ve ağır yaralama,
İşkence ve eziyet suçları,
Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar (örneğin cinsel istismar, taciz),
Devletin güvenliğine, anayasal düzene ve milli savunmaya karşı suçlar,
Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar,
Uyuşturucu ticareti (madde 188),
Örgüt üyeliği veya örgüt propagandası suçları.
Bu suçlar bakımından daha ağır infaz oranları (örneğin 2/3 ya da 3/4) uygulanmakta olup, denetimli serbestlik süresi de kısıtlanmaktadır.
2. 30.03.2020 Tarihinden Sonra İşlenen Suçlar – 5275 sayılı Kanun Madde 105/A
30 Mart 2020 tarihinden sonra işlenen suçlarda, Geçici 6. madde hükümleri uygulanmaz. Bu durumda, genel infaz kuralları geçerlidir. Bu suçlar bakımından:
Hükümlü, cezasının yarısını (1/2) cezaevinde infaz eder.
Bu sürenin ardından kalan kısmı denetimli serbestlik kapsamında dışarıda geçirilebilir.
Ancak denetimli serbestlikten yararlanabilmek için en az 1 yıl cezaevinde kalmak şarttır.
Örnek Hesaplama:
4 yıl hapis cezası alan bir kişi:
Cezanın yarısı = 2 yıl
Bu kişinin en az 1 yıl içeride kaldıktan sonra iyi hal gösterdiği takdirde tahliyesi mümkündür.
Cezaevi yönetimi tarafından düzenlenen “iyi hal raporu”, denetimli serbestlik kararı için belirleyici unsurlardan biridir.
3. Haziran 2025 – 10. Yargı Paketi ile Gelen Yeni Düzenlemeler
Haziran 2025’te yürürlüğe giren 10. Yargı Paketi ile birlikte denetimli serbestlik ve infaz rejiminde yeni kurallar getirilmiştir. Bu düzenlemeler, hem mevcut hükümlüler hem de yeni mahkumiyet kararları için önemli değişiklikler içermektedir.
a) En Az Cezaevi Süresi (%10 Kuralı)
Hükümlülerin, cezası ne olursa olsun denetimli serbestlikten önce cezalarının en az %10’unu cezaevinde geçirmeleri zorunlu hale gelmiştir.
Örneğin:
1 yıl (12 ay) hapis cezası alan bir kişi:
%10 = 1,2 ay (yaklaşık 36 gün)
Bu kişi, iyi hal raporu varsa 36 gün cezaevinde kaldıktan sonra tahliye olabilir.
Bu uygulama, “hiç cezaevine girmeden tahliye” olasılığını ortadan kaldırarak kamu vicdanını korumayı amaçlamaktadır.
b) Mükerrir Suçlulara Yeni İnfaz Oranı
Daha önce sabıkası olan ve mükerrir konumunda bulunan hükümlüler için cezanın ¾’ünün (4/3) infaz edilmesi zorunluluğu getirilmiştir. Bu hükümlüler, yalnızca kalan 1/4’lük bölümde koşullu salıvermeden yararlanabileceklerdir. Böylece tekrar suç işleyenlerin erken tahliye edilmesi sınırlanmıştır.
c) Konutta ve Hafta Sonu İnfazda Esneklik
Kadınlar, 65 yaş üzeri hükümlüler, çocuklar ve ağır hastalığı olanlar için konutta infaz süresi genişletilmiştir. Artık bu kişiler, 3 yıla kadar olan cezalarda konutta infazdan yararlanabilirken, bazı durumlarda bu süre 6 yıla kadar çıkarılabilmektedir.
Ayrıca, 1 yıl ve altındaki kısa süreli hapis cezaları için gece ya da hafta sonu infazı seçeneği getirilmiştir.
4. Sonuç
Ceza infaz sistemi, suçun işlenme tarihine ve suçun türüne göre değişkenlik göstermektedir. 30 Mart 2020 tarihi bu açıdan bir kırılma noktasıdır. Bu tarihten önce işlenen suçlar için daha avantajlı infaz kuralları geçerli olurken, sonraki tarihlerde genel infaz sistemine dönülmüştür.
Haziran 2025’te çıkan 10. Yargı Paketi ile birlikte infaz süreleri, denetimli serbestlik koşulları ve konutta infaz rejiminde yeni sınırlamalar ve genişlemeler getirilmiştir. Bu düzenlemeler hem kamu düzeninin korunmasını hem de hükümlülerin sosyal yaşama yeniden kazandırılmasını hedeflemektedir.