11. Yargı Paketi ve İnfaz Hukukunda Erken Tahliye Düzenlemeleri
Kamuoyunda “11. Yargı Paketi” olarak anılan ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun başta olmak üzere birçok temel kanunda değişiklik içeren düzenleme, özellikle infaz rejimi bakımından önemli sonuçlar doğurmuştur. Uygulamada en çok merak edilen husus ise bu düzenlemelerin erken tahliye, denetimli serbestlik ve açık ceza infaz kurumuna ayrılma bakımından kimleri kapsadığı ve henüz infazı başlamamış dosyalara uygulanıp uygulanmayacağıdır.
1. 11. Yargı Paketi ile İnfaz Hukukunda Ne Değişti?
Yargı Paketi ile 5275 sayılı Kanun’un geçici 10. maddesinde yapılan değişiklik uyarınca;
31 Temmuz 2023 tarihi ve öncesinde işlenen suçlar bakımından, hükümlülere:
3 yıl daha erken açık ceza infaz kurumuna ayrılabilme,
3 yıl daha erken denetimli serbestliğe ayrılabilme
imkânı tanınmıştır.
Bu düzenleme, kamuoyunda zaman zaman “af” veya “kısmi af” olarak nitelendirilse de, teknik anlamda bir af niteliği taşımamaktadır. Burada amaç; suç tarihi itibarıyla benzer durumda olan hükümlüler arasında, yargılamanın uzaması gibi kişinin iradesi dışındaki sebeplerle oluşan infaz eşitsizliğini gidermektir
2. Erken Tahliye ve Denetimli Serbestlikten Kimler Yararlanabilir?
Yeni infaz rejiminden yararlanabilmek için temel şartlar şunlardır:
Suçun 31.07.2023 ve öncesinde işlenmiş olması,
Hükümlünün infaz sürecinde açık ceza infaz kurumuna ayrılma şartlarını taşıması,
Denetimli serbestliğe ayrılmasına en fazla 3 yıl kalmış olması.
Önemli bir husus ise, düzenlemenin yalnızca halihazırda cezaevinde bulunan hükümlülerle sınırlı olmamasıdır. Kesinleşmiş cezası bulunmakla birlikte:
Henüz infazına başlanmamış olanlar,
Yargılaması devam eden dosyalar,
Hakkında yakalama kararı bulunan kişiler
bakımından da, şartların oluşması halinde bu infaz rejiminin uygulanabilmesi mümkündür.
Bu yönüyle 11. Yargı Paketi, yalnızca fiilen cezaevinde bulunanları değil, infaz süreci henüz başlamamış kişileri de doğrudan ilgilendirmektedir.
3. Hangi Suçlar Kapsam Dışında Bırakılmıştır?
Kanun koyucu, kamu güvenliği ve suçun ağırlığı gerekçesiyle bazı suçları bu infaz kolaylıklarının kapsamı dışında tutmuştur. Buna göre:
Terör suçları ve örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar,
Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar,
Üstsoy, altsoy, eş, boşanmış eş, kardeş, çocuk veya kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı kasten öldürme,
Kadına karşı kasten öldürme,
Deprem nedeniyle bina veya yapıların yıkılması sonucu meydana gelen öldürme suçları
bakımından erken açık cezaevi ve erken denetimli serbestlik hükümleri uygulanmayacaktır
Bununla birlikte uygulamada sıkça yanlış anlaşılan bir nokta şudur:
Uyuşturucu madde ticareti suçu, örgüt faaliyeti kapsamında işlenmediği sürece, tek başına bu düzenlemenin dışında bırakılmamıştır. Aynı şekilde, kadına karşı şiddet suçları bakımından da yalnızca kasten öldürme hali istisna kapsamında yer almaktadır.
4. Henüz İnfazı Başlamamış Dosyalara Uygulanır mı?
Uygulamada en çok tartışılan sorulardan biri, 11. Yargı Paketi’nin henüz infazı başlamamış veya kesinleşme aşamasındaki dosyalara uygulanıp uygulanmayacağıdır.
Mevcut düzenleme ve Adalet Bakanlığı açıklamaları birlikte değerlendirildiğinde; esas alınan ölçütün suç tarihi olduğu, infazın fiilen başlayıp başlamadığına ilişkin bir sınırlama getirilmediği görülmektedir. Dolayısıyla:
Suç tarihi 31.07.2023 ve öncesinde olan,
Kesinleşmiş cezası bulunan veya kesinleşme sürecinde olan,
Şartları taşıyan kişiler
bakımından, infaz aşamasına geçildiğinde bu düzenlemeden yararlanılması mümkündür. Bu durum, pandemi döneminde ortaya çıkan infaz eşitsizliklerinin giderilmesi bakımından önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir
5. Tahliye Edilmeyenler Ne Yapmalıdır?
Yeni düzenleme kapsamında yararlanması gerektiği halde henüz tahliye edilmeyen veya denetimli serbestliğe ayrılmayan hükümlüler açısından izlenecek yol şöyledir:
İnfaz Hakimliğine dilekçe ile başvuru,
Ret halinde Ağır Ceza Mahkemesine itiraz,
Gerekli şartlar oluştuğu halde hatalı uygulama devam ediyorsa kanun yararına bozma yolunun değerlendirilmesi.
Bu süreçler teknik infaz hukuku bilgisi gerektirdiğinden, her dosyanın somut koşulları çerçevesinde değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır.
Sonuç
Yargı Paketi, özellikle 31 Temmuz 2023 ve öncesi suçlar bakımından, infaz hukukunda önemli bir genişleme sağlamış; erken açık cezaevi geçişi ve erken denetimli serbestlik uygulaması ile fiilen 6 yıla kadar infaz avantajı doğurmuştur. Düzenleme, yalnızca cezaevinde bulunan hükümlüleri değil, henüz infazı başlamamış dosyaları da kapsaması yönüyle uygulamada geniş bir etki alanına sahiptir. Ancak kapsam dışı bırakılan suçlar ve infaz ihlali halleri nedeniyle, her dosyanın ayrı ayrı değerlendirilmesi zorunludur.