Evlilik Dışı Çocuğun Baba Tarafından Tanınması
Evlilik dışı çocukların babalarıyla soy bağı kurulması, iki temel yolla mümkündür: tanıma ve babası aleyhine açılacak babalık davası ile.
Tanıma Nedir?
Tanıma, baba tarafından gerçekleştirilen tek taraflı bir hukuki işlemdir ve kişiye sıkı sıkıya bağlı haklardandır. Yani, bu işlem yalnızca babanın kendi iradesiyle yapılabilir ve başkası adına gerçekleştirilemez.
Tanıma Nasıl Yapılır?
Tanıma işlemi şu yollarla gerçekleştirilir:
Nüfus müdürlüğüne yazılı başvuru
Noter aracılığıyla tanıma senedi düzenlenmesi
Mahkeme huzurunda beyan
Vasiyetname ile tanıma
Tanıma beyanı, çocuğun gerçekten bu kişiden olduğunun iddia edilmesiyle yapılır. Baba, çocuğun başka bir erkekle soy bağı ilişkisi yoksa bu tanımayı yapabilir. Eğer çocuk başka biriyle soy bağına sahipse, bu bağ geçersiz kılınmadan tanıma işlemi yapılamaz.
Tanıma Senedinin Geçerliliği ve Tescili
Tanıma işlemi resmi olarak gerçekleştirildikten sonra:
Nüfus memuruna bildirilir
Çocuğun ve annenin kayıtlı olduğu nüfus müdürlüğüne gönderilir
Eğer çocuk başka bir haneye kayıtlıysa, bu kayıt kapatılır ve babanın hanesine, babanın soyadıyla tescil edilir
Tanımanın İptali
Tanımayı yapan kişi, bazı özel hallerde tanımanın iptali için dava açabilir. Bu haller şunlardır:
Aldatma, korkutma, yanılma
Dava, çocuğa veya anneye karşı açılır.
Dava süresi, tanımanın öğrenildiği tarihten itibaren 1 yıl, her halükarda tanımadan itibaren 5 yıl içinde açılmalıdır.
Bunun dışında, anne, çocuk, çocuğun altsoyu, savcı, hazine veya diğer ilgililer de tanımanın iptali için dava açabilir. Bu durumda ispat yükü davacıya aittir. Yani, babanın gerçekten çocukla biyolojik bağının olmadığını kanıtlamaları gerekir.
Babalık Davası
Bazı durumlarda, erkek çocukla soy bağını kendiliğinden tanımayabilir. Bu gibi durumlarda babaya karşı babalık davası açılır.
Babalık Davası Nedir?
Babalık davası, çocuğun biyolojik babasının kim olduğunu belirlemek için mahkeme kararıyla yürütülen bir süreçtir. Bu dava sonunda mahkeme, erkeğin baba olduğuna karar verirse:
Çocuk ile baba arasında resmi soy bağı kurulur
Çocuğun nafaka, miras ve diğer aile hukuku hakları doğar
Kimler Babalık Davası Açabilir?
Anne
Çocuk
Kayyım (çocuk için atanmış yasal temsilci)
Dava, baba ya da onun mirasçılarına karşı açılır. Ayrıca cumhuriyet savcısı ve hazineye de bu dava ihbar edilir.
Babalık Davasında Deliller
En önemli delil DNA testidir. Bunun dışında:
Cinsel ilişki tarihi ve çocuğun doğum tarihi dikkate alınır.
Gebeliğin oluştuğu dönemde annenin baba ile cinsel ilişkide bulunduğuna dair deliller varsa, babalık karinesi oluşur.
Babanın, çocuğun babası olmasının imkânsız olduğunu ispat etmesi karineyi çürütür.
Babalık Davası Süresi
Anne için dava açma süresi, çocuğun doğumundan itibaren 1 yıl
Çocuk için ise erginlikten itibaren 1 yıl
Çocuğa kayyım atandıysa bu süre, kayyımın atandığı tarihten itibaren işler
Babalık Davası Sonucunda Talep Edilebilecek Haklar
1. Doğum ve Gebelik Giderleri
Türk Medeni Kanunu’nun 304. maddesine göre, anne, aşağıdaki giderleri talep edebilir:
Doğum giderleri
Doğumdan önce ve sonra 6 haftalık geçim giderleri
Gebelik sürecinde ortaya çıkan sağlık masrafları
Çocuk ölü doğmuş olsa bile, bu giderler talep edilebilir. Ancak mahkeme, anne talep etmezse kendiliğinden hükmedemez.
2. İştirak Nafakası
İştirak nafakası, çocuğun bakımı, eğitimi ve genel ihtiyaçlarının karşılanması için babadan alınan parasal destektir.
Çocuk velayeti annede olsa bile baba, ekonomik gücü oranında katkı sağlamak zorundadır.
Mahkeme bu nafakayı resen (kendiliğinden) belirleyebilir.
Başlangıç tarihi, kararın kesinleştiği tarih olarak kabul edilir.
Nafaka, çocuğun ergenliğine kadar devam eder.
Yargıtay, eğitim hayatı devam eden çocuk için nafakanın kesilemeyeceğine hükmetmiştir.
Babalık Davası Hangi Mahkemede Görülür?
Davalı babanın yerleşim yeri Aile Mahkemesi, babalık davasında yetkili ve görevli mahkemedir.
Sonuç
Evlilik dışı doğan çocuklar, babaları tarafından resmen tanınabilir ya da tanınmazsa babaya karşı babalık davası açılabilir. Bu iki yöntem de çocuğun hukuki statüsünü ve haklarını etkileyen ciddi süreçlerdir.
Baba ile çocuk arasında kurulan soy bağı sayesinde:
Miras hakkı
Nafaka
Nüfus kaydının güncellenmesi
Eğitim ve sosyal haklar
gibi birçok hukuki ve sosyal hak tanınmış olur.
Bu tür davaların hem çocuk hem anne açısından son derece önemli sonuçları olduğundan, sürecin deneyimli bir aile hukuku avukatı ile yürütülmesi tavsiye edilir.