Hakaret Suçu Nedir?
Hakaret suçu, Türk Ceza Kanunu’nda (TCK) düzenlenen ve bireylerin onur, şeref ve saygınlığını korumayı amaçlayan bir suç tipidir. TCK m.125 hükmü çerçevesinde düzenlenen bu suç, sözlü, yazılı veya görüntülü yollarla bir kimseye somut bir fiil veya olgu isnat etme ya da sövme yoluyla işlenebilir. Hakaret, yalnızca bireylere yönelik değil, aynı zamanda kamu görevlilerine, devlet organlarına veya dini değerlere karşı da işlenebilir ve bu durumlar nitelikli hal olarak değerlendirilir.
Bu suç, özel kast aranmaksızın, genel kast ile işlenebilir. Şaka veya alay niteliğindeki ifadeler bile eğer kişinin onurunu rencide edecek mahiyetteyse suç teşkil eder. Örneğin, bir kişiye “hırsız” demek, isnadın doğruluğu kanıtlanmadığı sürece hakaret sayılır (Yargıtay 18. CD, 2015/27684 E., 2016/10428 K.).
Hakaret Suçunun Unsurları
Fail herkes olabilir.
Mağdur, onur ve saygınlığı zedelenen kişidir.
Fiil, somut isnat veya sövme şeklinde gerçekleşmelidir.
İrade, genel kast ile oluşur; özel kast gerekmez.
Hakaret Suçunun Temel Cezası
TCK m.125/1 kapsamında düzenlenen temel şekliyle hakaret suçunun cezası:
3 aydan 2 yıla kadar hapis veya
Adli para cezasıdır.
Adli para cezası TCK 61/9 kapsamında en az 90 gün olarak uygulanır. Hapis cezası verilmişse, bu ceza para cezasına çevrilemez ve hakim bunun nedenini gerekçelendirmek zorundadır (Yargıtay 4. CD, 2017/15817 E., 2019/1342 K.).
Hakaret Suçunun Nitelikli Halleri
1. Kamu Görevlisine Karşı Görevinden Dolayı Hakaret (TCK m.125/3-a)
Kamu görevlisine yerine getirdiği görev nedeniyle yapılan hakaret, nitelikli hal sayılır. Örneğin, bir polise görev başında “yalancı” denilmesi bu kapsamda değerlendirilir. Görevle bağlantı kurulması esastır. (Yargıtay 18. CD, 2014/15621 E., 2015/8709 K.)
2. Dini, Siyasi veya Felsefi İnanç Nedeniyle Hakaret (TCK m.125/3-b)
Bir kimseye dini ya da siyasi görüşü, inancı veya bu doğrultudaki davranışları sebebiyle hakaret edilmesi durumunda cezanın alt sınırı 1 yıl hapis olarak belirlenir. Örnek: Bir kişinin namaz kıldığı veya oruç tuttuğu için hakarete uğraması.
3. Kutsal Değerlere Atıfla Hakaret (TCK m.125/3-c)
Mağdurun mensup olduğu dine göre kutsal sayılan değerlere atıf yapılarak hakaret edilmesi durumudur. Örneğin, bir Müslümanın inandığı değer olan Kur’an-ı Kerim’e göndermede bulunarak hakaret edilmesi.
4. Alenen Hakaret (TCK m.125/4)
Hakaretin herkesin duyabileceği, görebileceği bir ortamda işlenmesi halinde ceza 1/6 oranında artırılır. Aleniyetin oluşması için sözlerin birden fazla kişi tarafından algılanabilir olması yeterlidir; fiilen duyulması gerekmez. Örneğin, bir kahvehanede yapılan hakaret aleni sayılır (Yargıtay 18. CD, 2016/10989 E., 2017/3677 K.).
Hakaret Suçunda Şikayet Süresi ve Zamanaşımı
Hakaret suçu, şikayete bağlı suçlar arasındadır. Mağdurun, fiilin işlendiği ya da öğrenildiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikayetçi olması gerekir. Aksi takdirde dava açılamaz. Suçun zamanaşımı süresi 8 yıldır.
Hakaret Suçunda Görevli Mahkeme
Bu suç tipinde görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi’dir.
Tehdit Suçu (TCK m.106)
Tehdit suçu, bir kişiye veya yakınına yönelik olarak, yaşam, vücut ya da cinsel dokunulmazlığa zarar verileceği yönünde ciddi korkutma içeren davranışlarla işlenir. Aynı zamanda malvarlığına zarar verme veya başka bir kötülük yapılacağı tehdidi de suç teşkil edebilir.
Tehdit Suçunun Cezası
Basit tehdit (malvarlığı, sair kötülük): 6 aya kadar hapis veya adli para cezası (şikayete bağlı)
Hayat, vücut, cinsel dokunulmazlığa yönelik tehdit: 6 aydan 2 yıla kadar hapis (şikayete bağlı)
Nitelikli tehdit (silahla, örgütle vs.): 2 yıldan 5 yıla kadar hapis (TCK 106/2)
Eğer tehdit, başka bir suçla birlikte işlenmişse (örneğin kasten yaralama), ayrıca bu suçtan da ceza verilir (TCK 106/3).
Tehdit Suçunda Şikayet ve Zamanaşımı
Tehdit suçu, basit halleri açısından şikayete bağlıdır. Şikayet süresi 6 aydır, zamanaşımı ise 8 yıl olarak belirlenmiştir.
Tehdit Suçunda Görevli Mahkeme
Tehdit suçu yargılamalarında da Asliye Ceza Mahkemesi yetkilidir.